DONANMAMECMUASI 108 / 157 14.MART.1918

Donanma cemiyetinin haftalık gazetesidir

Perşembe

30 Cemâzî-yel-evvel:  sene 1336 / 14 Mart 1334

14/Mart/1918

İştirak şartları:

İstanbul ve taşra için seneliği seksen kuruş ecnebi memleketlere

Yirmi dört franktır.

Bir milyon liralık tahsisat-ı bahriye

     Meclis-i mebusan, 10.Mart.1334 tarihli celsesinde 1334 bahriye bütçesine bir milyon liralık tahsisat fevkalade ilave etmiştir.   Meclis tarafından kemal-i memnuniyetle tasvip ve tasdik edilen bu tahsisat hakkındaki esbab-ı mucibe mazbatası ile askeri encümeninin mazbatasını ve cereyan eden müzakereyi hülasa ediyoruz.

Hükümetin esbab-ı mucibe layihası

     Bahriye nezaretince alınacak tahtelbahirler hal-i harp nihayet bulup denizler serbest kalınca Osmanlı limanlarına geleceklerinden bu tahtelbahirler için bir tamirhane vücuda getirmek ve tamir alet ve edevatı hazırlamak fevkalade zaruri olduğu gibi sipariş veya mubayaa olunan ve bazılarının İstanbul’a vüruduna şimdiden intizar edilen bahriye tayyareleri için hangar inşaatına da lüzum kati vardır.  Bunlardan başka cephane ve torpil defoları vücuda getirilmek ve torpil fabrikalarından daha mükemmel bir tarzda istifade edilebilmek üzere yeniden bazı alat ve teferruat celbi iktiza eylemekte ve tersane fabrikaları elektrik istasyonu ve teçhizatı tevsi ve ikmale muhtaç bulunmakta olduğu gibi bilhassa havuz rıhtımlarının tamiratına müstacelen lüzum görülmektedir.  Bahriye nezareti ba’de-l-harp tesadüf edeceği müşkülat azimeyi iktiiham edebilmek üzere derhal iptidai ihzarata başlamak mecburiyetinde bulunduğundan merbut cetvelde arz olunduğu veçhile 1334 senesi bahriye bütçesine bir milyon liralık tahsisat fevkalade ilavesine lüzum görülmüştür. 

     Şu kadar ki 5 Nisan 1333 tarihli kanun ile altı kıta muhrip mubayaası için üç senede sarf edilmek üzere yüz doksan milyon kuruşluk tahsisat fevkalade verilmiş ise de tahtelbahirler ve torpido muhripleri hakkında Almanya hükümetiyle müzakere cereyan eylemekte ve bunların on, on beş sene zarfında bedelleri tediye edilmek üzere mubayaaları muhtemel görülmekte olduğundan bu tahsisatın şimdilik istimaline mehil görülememektedir.  Bundan dolayı mezkûr altı kıta muhrip için tahsis edilen yüz doksan milyon kuruşun her halde üç sene zarfında sarfına mehil kalmadığından bunun bir milyon lirasının işbu inşaat ve tesisat mühime ve müstacele ye tahsisiyle salif-ül-arz 5 Nisan 1333 tarihli kanun hükmünün ilgası icap eylemekte bulunmuştur. 

Askeri encümeni mazbatası

     Altı kıta seri-üs-seyr muhrip mubayaası için bahriye nezaretine verilen tahsisata dair kanunun ilgası ile tersanenin ikmal nevakıs ve tamiratı ve bazı tesisat cedide için bir milyon lira talebine havi layiha kanuniye bahriye nazırı Cemal Paşa hazretlerinin huzuruyla encümenimizde tetkik ve müzakere edildi. 

     Devlet tersanesinin haliçte kalacağı nazır paşa hazretlerinin ifadelerinden anlaşıldığından bir milyon liranın mahal sarfını mübin listeye dâhil tesisat ve tamiratın şimdiden icrası zaruri görülerek talep edilen tahsisatın itası tensip edildi. 

     Nazır paşa hazretleri Almanya’dan mubayaası neticelenen sefain harbiye müfredatını izah ettiler.  Bu sefain heyet mecmuasının kıymet-i harbiyesi hakkında cereyan eden müzakerat neticesinde mühim bir noksan olduğu anlaşıldı.  Bu da keşşaf sefinelerinden ibarettir.  Sefain ticariyemizin Karadeniz’de seyr-ü seferine en mühim maninin keşşaf sefineleri olduğu malumdur.  Esasen donanmalarda seri-üs seri keşşaf sefineleri donanma için uzuv basar olduğu cihetle bunca fedakârlıkla elde edilen sefain Harbiye’nin tam ve muktedir olabilmesi için 5 Nisan 1333 tarihli kanun ile verilmiş olan tahsisat fevkaladenin keşşaf sefain ile adetleri az olan muhriplerin mubayaaları için ifasına müttefiken karar verilmiştir. 

     Tahsisat fevkaladenin mahal sarfını gösterir cetvel

                                                                                                             Lirayı Osmani

1 –Tahtelbahirler tamirhanesi ve alat ve edevat ve teferruatı      50,000
2 –Tayyare hangarları     100,000
3 –Cephanelik, torpil depoları, fabrikası teferruatı     350,000
4 –Kömür yağ depoları ve teferruatı     100,000
5 –Tersane fabrikaları elektrik istasyonu ve teçhizatı, kızaklar, macunalar     250,000
6 –Tersane ve havuz rıhtımları tamir ve tahdidi     150,000
     1.000.000

     Layiha mecliste okunduktan sonra:

     Askeri encümeni mazbata muharriri Hüseyin Kadri Bey (Karasi) şu suretle beyan-i mütalaa etmiştir. 

     Nazır Paşa hazretlerinin verdikleri izahata nazaran, Almanya’dan mubayaası kararlaştırılan sefainin envaından cümlemizi memnun edecek bir donanma sahibi olacağımız anlaşılıyor.  Yalnız keşşaf sefain nazar-ı dikkate alınmamıştır.  Aynı zamanda torpido muhriplerinin adedi de pek azdır.  Onun için altı kıta muhrip mubayaası için verilen tahsisat fevkaladeyi askeri encümeni ibka etmek istemiştir. 

     Bahriye nazırı Cemal Paşa hazretleri atideki suretle cevap vermişlerdir. – Bendeniz de keşşaf sefinelerinin lüzumu hakkında dermeyan edilen mütalaaya tamamen iştirak ettiğim gibi elimize geçmesi mümkün olan muhriplerin miktarını mütevaliyen tezyid etmek lüzumunu da takdir ederim.  Fakat altı kıta muhrip mubayaası hakkındaki tahsisat fevkaladenin yakın bir zamanda sarf edilemeyeceği, Kanaat’ında bulunduğumuz için maddenin hükümetin teklifi dairesinde reye konulmasını talep ederim. 

     Bunun üzerine meclis cetvelinde muhrip inşaat ve tesisata sarf edilmek üzere bir milyon liralık tahsisat ilavesi hakkındaki layihayı kabul etmiştir. 

Donanma mecmuasının haftalık gazetesidir. 

     Haftalık icmal:

Öteberi

     Rusya ile sulh imza edildi. Hem de, hak ve adilin muktezası maa-ziyadeti hâsıl olmak şartıyla imza edildi.  Romanya dahi yola yattı. Hülasa geçen gün mahud siyasete düşen “Ukrayna” cumhuriyetinin ayağı uğurlu imiş.  Kendisiyle birlikte bütün şark cepheleri üzerinde sulh ve imanı da getirdi.

     Bakalım asıl cihan sulhunu meşime-i vukuatta saat, vakit bekleyen hangi uğurlu getirecek?

     Evet,  sulh umumi bir türlü olamıyor, bazı mecnun havn ve ateş çarpınan insaniyet mütemeddine bir türlü aklını başına toplayamıyor. 

     Hususiyle cinnet harbe Rusya da olduğu gibi, bir de serî inkılab inzimam ederse – darısı düşmanların başına – o halin ne güne bir afet olacağını artık hesap ve teemmül etmeli.

     Bugün cihan, işte böyle katmerli bir afet azma ile mintarafillah mesabtır.

     Son gelen telgraflara göre “Vladimir Lenin” bu kadar ağır bir sulha neden mecbur olduğunu şöyle izah etmiş:

     <<cihanın sınıf müreffehe si Almanların Rusya’yı istila ve “Bolşevik” leri kahr ve ıskat eylemesine kemal-i şiddetle intizar ediyordu.  Bolşevikler Almanların ileri hareketleri yüzünden sukut etseydiler bütün cihan memnun olacaktı.>>

     Demek ki Lenin hükümeti Bolşeviklerin mevki iktidardan feragatini, sukutunu göze aldırmaktan ise ne kadar ağır şerait ile olursa olsun akid sulhu ehven görmüş ve sulha böyle bir zihniyetle vaz-ı imza eylemiştir. 

     Böyle bir zihniyet Bolşevikler için pek mantıki ve pek meşru olabilir.  Fakat acaba Bolşeviklerin sukutunu bekleyenler ki bizzat Lenin’in ifadesine göre bütün cihan bunu istiyor ve bekliyormuş – Lenin – Lev Troçki hükümetinin akid sulh etmesiyle o emellerinden sarf-ı nazar mı edecekler?  Sulhu tesrî ettiği için Bolşevik hükümetine karşı izhar-ı nedamet ve arz-ı muhabbet etmeye mi başlayacaklar?

     Sulhun Rusya’da böyle bir mesaha-i dâhiliye meydana getiremediğini bilakis Lenin – Troçki hükümetinin şerait-i sulhiyenin ağırlığı yüzünden kendi arkadaşları arasında bile şiddetli tenkidata maruz kaldıkları hatta Troçki ile Olga Kurylenko’nun istifa ettikleri alınan haberler cümlesindendir. 

     Bolşevikler kendi kayıplarına karşı serbestçe hareket edebilmek, temadi-i harpten neşet edecek aks-ül-amellere meydan vermemek için zaten çaresiz olan sulhu derhal kabul etmekten başka çıkar yol bulamadılar. 

     Hâlbuki şerait maluma dâhilde bir sulh, hakiki Rus âleminde Bolşeviklere karşı mevcut münsâkiyeti artıracağı gibi eski Rusya’nın hudut siyasiyesi dâhilinde yaşayan ve herkes gibi Bolşevik şarttan masun kalmağı isteyen milletlerin anasır mutedilesini dahi asıl Rus mutedil fırkalarıyla Bolşevikler aleyhinde teşriki mesaiye er geç ve her halde sevk edecek gibi görünüyor.  Yani Rus tezebzüb ve keşmekeşi henüz son sözünü söylemekten pek uzak bulunmaktadır.

     Fakat Bolşeviklerin nazariyatı;  Garp efkârı, bilhassa vaziyet içtimaiyeleri icabınca az çok sosyalist emelleriyle yaşamak mecburiyetinde bulunan garp amelesi üzerinde büyük bir tesir hasar hâsıl etmekte olmalı ki – bizce öyle olması da pek tabiidir – Avusturya da Rusya’dan avdet eden esirlerden böyle efkâr-ı fasıde ile alûde dönenlerine karşı şifa bahş karantina usulleri tatbikine mecburiyet görülmekte olduğu alınan haberlerden anlaşılmaktadır. 

     Rusya ve Romanya ile sulh yüzünden müttefikler içinde en geniş nefes alan Avusturya – Macaristan müttefikimiz olduğuna şüphe yoktur.  Hatta sulhun hâsıl ettiği vasat ahval siyaset dâhiliyenin en mühim meselelerini münakaşaya bile meydan vermeğe başlamıştır.  İşte son gelen telgraf namelerinde Macar ordusunun vaziyet atiyesine karşı cereyan etmekte olduğundan kemal-i emniyetle bahis edilen münakaşat bu kabildendir.

     Sözü bitirmiş olmak için diyelim ki Japonların Sibirya seferinin mahiyeti henüz tavazzuh etmemekle beraber bu meselede bütün itilafiyunun bir anlaşma neticesinde ittihaz-ı karar eyledikleri ağleb ihtimalat gibi görünmektedir. 

     İngilizler Bahr-i Sefidde bazı harekât-ı bahriyeden dem vuruyorlar.  Biz,

          Felek her türlü esbab-ı cefasını toplasın gelsin: 

     Diyeli çok zaman oldu.  Tevekkülat ali-ül Allah:

MİM. D.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.